Како се живее во поранешните ЈУ- републики: Македонија може да се „фали“ само во Косово и во Боснa

Платите, стапката на невработеност, бруто-домашниот производ по жител, се дел од показателите што покажуваат дека Словенија, Хрватска, Црна Гора и Србија успеале да обезбедат повисок стандард за своите граѓани од она што го обезбедиле сите влади за граѓаните на Македонија.

Просечната нето-плата во Македонија во февруари била 377 евра, во Србија 405 евра, во Босна и Херцеговина 434 евра, во Косово 450 евра, во Црна Гора 508 евра, во Хрватска 830 евра и во Словенија 1.060 евра. Ова се податоци од државните статистички институции од земјите од поранешна Југославија кои покажуваат дека македонските граѓани, 27 години по распадот на заедничката држава, имаат најниски плати. Единствено, споредба за платите не може да се направи со Косово, затоа што тамошната официјална статистика нема таков податок.

Секако, како што велат економистите, платите не се единственото мерило за оценка и компарација на животниот стандард. Но, за жал, и другите податоци се разочарувачки. Така, повисока стапка на невработеност од Македонија имаат само Босна и Херцеговина и  Косово. Во Македонија, според Анкетата на работна сила за четвртиот квартал од мината година, стапката на невработеност била 21,9 проценти. Во Косово, оваа стапка изнесувала дури 30,6 проценти, додека во Босна и Херцеговина 23,1 проценти. Но, другите земји се справуваат со помала невработеност, а Словенија речиси и да ја нема – таму стапката е 5,8 проценти. Потоа е Хрватска со 11,5 проценти, па Србија со 14,7 проценти и Црна Гора со 18 проценти невработеност во четвртиот квартал од минатата година.

Скромен бруто-општествен производ по жител

Евидентно е дека земјите што се членки на Европската Унија, Словенија и Хрватска, имаат подобри показатели за нето-плата и невработеност од другите земји. Ова се потврдува и со податокот за бруто-домашен производ по жител. Но, со оглед на тоа дека парите во различни земји имаат различна куповна моќ, ММФ и Светска банка прават споредбени анализи со таканаречен интернационален долар, креиран врз паритет на куповната моќ, така што во која било земја за исти пари може да се купи одредена кошничка на производи и услуги.

Според априлските проекции на ММФ за бруто-општествен производ по жител во 2018 година, Македонија со 15.662  интернационални долари е на 93-то место во листата од 191 земја. И по овој податок полошо котираат Босна и Херцеговина, која со 13.443 интернационални долари по жител се наоѓа на 97 место, и Косово кое со 11.016 интернационални долари е на 111 место. Најдобро, секако, котира Словенија, која е на 36 место на листата, со бруто-општествен производ по жител од 36.566 интернационални долари. Потоа е Хрватска на 61 место со 25.807 интернационални долари по жител, па Црна Гора на 78 место со 16.862 интернационални долари по жител и зад Македонија е Србија, која на листата се наоѓа на 86 место со 15.942 интернационални долари по жител.

 Што прави Владата?

Владата е свесна за нискиот животен стандард на населението во Македонија и тоа го потврдува со повеќе мерки, со цел зголемување на платите. Во таа насока се зголеми минималната плата, а ќе се субвенционира и исплатата на платите од 18.000 денари во трудоинтензивните гранки, како и повисоките износи од 18.000 денари кај новите вработувања.

Според  Институтот за економско истражување и политики „Фајненс тинк“, мерките за поттикнување на порастот на платите се позитивни сè додека произлегуваат од реален пораст на економијата.

– Мерката со која се субвенционираат 30 проценти од порастот на платите од 12.000 до 18.000 денари, како и субвенциите за порастот на платите над 18 илјади денари, мора да произлезат од поголемите приходи на фирмите, а поголемите приходи ќе произлезат од поголема продажба. Притоа, ако таа продажба доаѓа од странскиот пазар, тогаш имаме особено значајно робустно зголемување на додадената вредност во нашата економија. Тоа е сврзано и со концептот на развој на нашата економија: раст базиран на извозот и инвестициите, кој ќе обезбеди повеќе и поплатени работни места – велат од „Фајненс тинк“.

Оттаму објаснуваат дека на овој концепт може да се надоврзе и концептот за распределбата на доходот, но без претензија прашањата на распределбата да бидат доминантни или исклучиви, особено не во оваа фаза од развојот на економијата.

– Зголемувањето на минималната плата е во тој контекст. Уште во 2016 година, „Фајненс тинк“ пресмета дека оптималното ниво на минималната плата за 2017 година може да се движи до 11.700 денари, без да предизвика негативни ефекти врз економијата. Во 2017 година, минималната плата беше зголемена на 12.000 денари и истовремено беа понудени субвенции за порастот, со цел фирмите да може да го издржат тоа. Субвенциите останаа главно неискористени, што е и индиректна потврда дека фирмите можеа да го поднесат овој товар, со некои исклучоци во текстилната и кожарската индустрија во кои порастот на минималната плата беше поголем. Но, просторот за понатамошно нормирано наместо пазарно зголемување на минималната плата е значајно ограничен и во тој дел е потребна посебна внимателност – оценува Институтот.

И работодавачите се за повисоки плати

Дел од работодавачите веќе подолго време отворно зборуваат за тоа дека платите се ниски и дека за понудениот износ не може да најдат работници.

Претседателот на Организацијата на работодавачи Ангел Димитров потенцира дека субвенционирањето на зголемувањето на платите е времена мерка, односно дека за траен раст на платите е потребно зголемување на продуктивноста.

– Влијанието на мотивацијата врз работниците сосема малку ја зголемува продуктивноста, 1-2 проценти, додека релано продуктивноста се зголемува со употреба на нови, современи машини. Но, особено во текстилната индустрија, многу е дискутабилно дали некој ќе се осмели да инвестира. Прашање е дали ќе се најдат млади кои и за 18.000 денари ќе ја прифатат оваа работа, или пак ќе одлучат да заминат во странство-вели Димитров.

Тој, нагласува и дека мерките многу споро се спроведуваат, односно дека пакетот за еконосмки равој беше најавуван уште минатото лето, за подоцна да се зборува за ослободување на 50 милиони евра по предавањето на завршните сметки од фирмите, но тие пари, неколку месеци подоцна, уште не дојдоа до стопанствениците.

Tекстот е продуциран во рамките на проектот од „Фајненс тинк“, „Поттикнување економска дебата во Македонија, базирана на докази и водена од податоци“, во рамките на програмата „Цивика мобилитас“.

Весна Дамчевска

Град и дожд го зафати Охрид

Невреме со град и дожд го зафати Охрид

Силно невреме проследено со грмежи, град и пороен дожд попладнево после 14:30 часот го зафати Охрид.

Повеќе улици беа поплавени, што го отежна сообраќајот, а вода навлегла и во дворови и куќи.

Невремето, кое траеше околу еден час, беше пропратено со силен ветер кој искрши гранки и постари дрвја. Екипи на Јавното комунално претпријатие „Охридски комуналец“ се на терен и работат на расчистување на последиците.

Штетите од невремето дополнително ќе се утврдуваат.

Комерцијална,НЛБ и Стопанска остварија над 70 милиони евра профит за шест месеци

Дека за банките во Македонија “нема зима” доказ се објавените финансиски извештаи од најголемите три банки, НЛБ, Стопанска и Комерцијална. Согласно билансите, големата банкарска тројка и нејзините вработени успеале за шест месеци да прокнижат профит од неверојатни 70 милиони евра.

Вкупните приходи од работењето на овие три банки во 2018 година се зголемени за 20% во однос на приходите кои ги оствариле во 2017 година.

НЛБ БАНКА АД СКОПЈЕ: профит од 19,1 милиони евра

Во периодот од 01.01.2018 година до 30.06.2018 година НЛБ Банка АД Скопје работеше согласно усвоената деловна политика на банката за 2018-та година, остварувајќи нето добивката заклучно со 30.06.2018 година во висина од 1.175.932.000 денари или нешто повеќе од 19 милиони евра. Добивката е повисока за 26,5% во однос на истиот период од 2017 година.

НЛБ банка во првите шест месеци од годинава остварила вкупни приходи од над 38 милиони евра. Приходите од камати биле 23 милиони и 442 илјади евра, а од провизии и надоместоци 8 милиони и 515 илјади евра. Како „останати приходи од дејноста“ се заведени 7 милиони и 672 илјади евра.

КОМЕРЦИЈАЛНА БАНКА АД СКОПЈЕ: профит од 21,4 милиони евра

Во периодот од 01.01-30.06.2018 година Комерцијална Банка АД Скопје од своето работење оствари позитивен финансиски резултат во износ од 1.314,7 милиони денари (21,4 милиони евра) наспроти остварениот позитивен финансиски резултат во истиот период минатата година во износ од 39,2 милиони денари.

Вкупните приходи од работењето изнесуваат 2.551,5 милиони денари и бележат зголемување од 10,3% во однос на истиот период од минатата година.

Нето-приходите од камата претставуваат основна компонента во формирањето на вкупните приходи од работењето и на 30.06.2018 година истите бележат намалување од 13,5% во однос на истиот период од минатата година што главно произлегува од

намалена состојба на кредити дадени на секторот нефинансиски друштва. Планот за анализираниот период е остварен со 95,5%.

Нето приходите од провизии и надоместоци на 30.06.2018 година изнесуваат 411 милиони денари и во однос на истиот период од минатата година бележат намалување од 2,1%. Планот за анализираниот период е остварен со 104,2%.

Нето приходите од курсни разлики на 30.06.2018 година изнесуваат 84,7 милиони денари и бележат зголемување од 40,4%. Планот за анализираниот период е остварен со 142,3%.

Останатите приходи од работењето на Комерцијална банка на 30.06.2018 година изнесуваат 771,5 милиони денари и бележат зголемување за повеќе од два пати, при што порастот главно произлегува од приходите од капитални вложувања и капитална добивка од продажба на преземен имот. Планот за анализираниот период е остварен со 129,1%.

СТОПАНСКА БАНКА АД – СКОПЈЕ: профит од 30 милиони евра

Во првите девет месеци од 2016 година Стопанска банка АД – Скопје оствари нето добивка во износ од 1,855 милиони денари, што е за 15,6% повеќе во споредба со истиот период од претходната година. Со тоа банката продолжува да ja реализира поставенaта долгорочна стратегија, фокусирана на оптимизација на сите потребни ресурси, со цел да се подобри ефикасноста во секој аспект од работењето.

Остварените нето приходи од камата во анализираниот период е за 6,8% повеќе во споредба со истиот период од претходната година и нето приходите од курсните разлики изнесуваат 87,1 милиони денари и се за 55,7% повисоки во споредба со истиот период минатата година. Другите оперативни приходи изнесуваат 228,00 милиони денари и во однос на истиот период од претходната година забележуваат пораст од 9,7%.

Mинистерството за финансии крие од каде пари за кампањата за Референдум

Министерството за финансии не дава податоци колку некое од министерствата или другите државни институции до сега доставило до нив извештај колку пари имаат на располагање за референдумската кампања. Од Финансии велат дека очекуваат овие информации да бидат комуницирани од страна на Владата, додека од Владата велат дека парите што министерствата ќе ги издвојат за кампањата нема да бидат средства од предвидените проекти. Поранешниот министер за финансии, Џевдет Хајредини, вели дека фактот дека не се знае колку пари ќе бидат потрошени за кампањата и од каде конкретно ќе се обезбедат, остава простор за манипулација.

- Презентацијата на одлуката на Владата од страна на портпаролот беше целосно нетранспарентна. Ова прашање може да скрие и другите цели, да не бидат транспарентни. Кога станува збор за буџетски промени, Владата мора да излезе со многу прецизни информации. Прво, треба да излезе со буџет за тоа колку ќе ја чини пропагандата за референдумот, а потоа Министерството за финансии да подготви сметка од која позиција тие ќе бидат земени и каде ќе одат. Тоа може да им сугерира на министерствата и на сите други корисници на државниот буџет да одделат од некоја позиција. Не се знае за колку пари станува збор, ако е за 100.000 денари тоа е нешто друго, од презентацијата на портпаролот, ниту пак се знае некоја основна информација за тоа колку пари ќе бидат потребни – изјави Џевдет Хајредини, поранешен министер за финансии.

Експертите предвидуваат дека овие средства што министерствата ќе ги издвојат за референдумската кампања најверојатно ќе бидат од средствата за репрезентација, односно од средства посветени за ручеци, вечери и патувања. Владата веќе започна со референдумската кампања. Вчера премиерот Зоран Заев се сретна со претставниците на македонската дијаспора од Италија, Хрватска, САД, Словенија, Германија, Луксембург и Швајцарија за да побара поддршка за референдумот да биде успешен.

На социјалните мрежи, организацијата „Млади за Македонија“ ја започна иницијативата за собирање потписи за бојкот на референдумот. Се уште не се знае дали опозициската ВМРО – ДПМНЕ ќе иницира кампања против референдумот. Додека датумот на референдумот се приближува, Избирачкиот список од страна на ДИК се ажурира. До 13 часот вчера, 116 лица се отстранети од Списокот, додека јавен увид во канцелариите на ДИК извршиле 2.179 лица.

Популарно