Трагедија во семејството на Адријана Кеш: Мислев дека ќе ја победи болеста, беше полн со живот

Бескрајна тага и солзи непресушни, така ми минуваат деновите, вели фолк пејачката Адријана Ацевска, позната како Адријана Кеш, која пред две недели го изгуби постариот брат Петар (43), кој со семејството живееше во Шведска. Нејзиното семејство стравот од загуба на Петар го живее веќе година и пол, од моментот кога му е дијагностицирана акутна леукемија. И последниот телефонски повик да замине во Шведска за да се видат, знаеше дека е за последен пат.

-Се уште не сакам да се помирам со фактот дека го нема. Се лекуваше во Шведска и знаеше да побара период  да биде сам. Такво чувство имам. Таква е и болеста. Но,  во моментот утеха нема. Се радувам на моето внуче кое има шест години и кое многу личи на него.  И години да поминат утеха нема. Ова го знаат сите кои изгубиле блиски. Јас пред десет години ја изгубив мајка ми, исто така почина од рак. Тешко ја прифатив и нејзината смрт и се уште ми недостасува. А сега и ова се случи. На тагата и нема крај.

Исповед на Милевка: Оди сине, оди спаси се, ние ќе бидеме среќни кога ти ќе бидеш среќен

Сметки еден куп. Фрижидерот речиси празен. Куќата дува од секоја страна. Крпиш дупка по дупка. Кратко кажано, крпен живот...

-И се беше убаво. Изгледаше како дека ќе трае за век. Јас работа, сопругот работа. Ни се роди едно, па после уште едно дете. Почнавме куќа. Полека, без брзање, малку по малку. Едната плата одеше за градење, другата за да преживееме. И успевавме. Со таа една плата се храневме, плаќавме сметки, се облекувавме, возевме автомобил, се шетавме, одевме на одмор... И се беше многу убаво, до моментот додека и двајцата и да останеме без работа. Ни ги затворија фирмите во исто време. Без скршена пара останавме. Моравме да се снаоѓаме. Сопругот работеше што ќе стигне, исто и јас. Како одеа годините напред, така стануваше се потешко. Не можевме да се прехраниме, да истуркаме месец. Ќерката порасна, беше матурант. Одлична ученичка, во гимназија. Ама залудно мама и тато немаат пари за факултет. Од мака и нервоза, сопруго се разболе. По една година мачење, тој почина. Останав сама дома со две деца... Голготата тогаш започна. Не си на никаде. Работев преку ден во фабрика за текстил, а навечер во еден ресторан, миев садови. Мораш така за да преживееш. Децата си растеа. Не можев ништо повеќе да им дадам. Среќа беа скромни, па не бараа. Синот откако заврши матура, веднаш почна да работи како келнер. Ќерката во еден бутик. Почнаа да си земаат за себе... Син ми, сега е возрасен. Во секој момент треба да му стигне бугарскиот пасош. Оди си му вика. Барај убав живот, гради убава иднина. Тука нема ништо. Малку себично од мене, како родител, но секој родител сака се најдобро за своето дете. Не сакам да ја доживее истата судбина како мојата. Ниту тој, ниту неговото семејство, ниту никој друг. Животот е суров. Еднаш си горе, еднаш си доле. Боли кога паѓаш, боли кога губиш, раскажува Милевка.

Слична приказна делат многу македонски семејства. Многу деца останаа нешколувани. Многу родители останаа без работа во времето на приватизација на фабриките.

Убаво беше порано, реченица која многу често можете да ја слушнете од повозрасните во Македонија.

Бог се јави-Навистина се јави

Православнните верници денеска го слават Богојавление - 19 јануари или Водици и овој празник означува крај на некршениете денови кога во црквите не се вршат обреди за крштевање. Овој верски празник е исклучително важен бидејќи се слави во чест на потсетување дека мисијата на Исус Христос не е започната со раѓањето, туку со неговото крштевање, кога заедно со појавиле Таткото, Синот и Светиот дуг по прв пат (оттука и името Богојавление). Со тоа му се дава значење на крштевањето како една од повеќето свети тајни на христијанството. Крштевањето значи и духовно раѓање, односно почеток на човековото живеење во верата. Затоа кумот се смета за духовен родител на крстениот и најблизок роднина.

Со овој празник завршуваат не само дванаесетте т.н. Некрстени денови туку и циклусот зимски празнувања во кој спаѓаат уште и свеченостите поврзани со Бадник, Божик, Нова Година (Василица) и сл. Богојавление бил празник на претхристијанскиот бог-давател Дајбог кој ги исполнувал желбите на луѓето кои му се обраќале при отворањето на небото. Имено, според верувањето, ноќта спроти празникот точно на полноќ, на глуво доба, се отворало небото и на сите што будни ќе го дочекале тој час Бог им ги исполнувал желбите. Според едно предание од Охрид што го забележал Кузман Шапкарев некој човек што овој миг го гледал низ прозорецот сакајќи да има еден осмак пари по погрешка рекол: „Дај ми Господи, еден осмак глава“. И за чудо на часот главата му пораснала колку еден осмак, та не можел да си ја тргнит назат од пенџерата и му останала надвор од пенџерата, а тој како закоан на неа”. Тој час како што се верува и водите престанувале да течат за миг и биле многу лековити. Од таа вода да се налеело можело да се лекуваат разни болести.

Ако пак не се налеела во тој миг водата можела таква да се напрви откако ќе се освети (покрсти) по специјален обред што го изведува свештеникот. Водици се празнува два дена. Првиот ден 19 јануари, освен Богојавление и Водици уште се вика и Војордање и Машки Водици, а вториот ден 20 јануари, Собир на Свети Јован Крстител уште се вика и Женски Водици. Како што забележал Кузман Шапкарев во минатото во Скопје бил познат обичајот капење на младоженците. Првиот ден од празникот ги бањале зетовците и машките деца првенци, а вториот ден невестите и женските деца, исто така, првенци. Овој обичај се изведувал на тој начин што ги носеле на реката Вардар, а таму попот по специјален обред ги попрскувал со пејана (светена) вода. Познато е дека на првиот ден од празникот по коледица одат само мажите, а вториот ден само жените. Денес традиционално, во Македонија во речиси сите населени места, свештениците го фрлаат ритуалниот крст во некоја поголема вода - река, езеро или базен, а луѓето скокаат во водата и се обидуваат да го фатат крстот. Се смета дека на тој ден сите води се крстени и исто така оној што ќе го најде крстот ќе биде среќен во следната година. Овој ритуал го симболизира влегуањето на Христос во реката Јордан.

Денеска се слави Водокрст

Денешниво ден меѓу народот е познат како Водокрштение или Водопост. Водокрштение се вика поради тоа што на тој ден се крштева (се осветува) водата, а Водопост веројатно се добило од Водици и постење, бидејќи Водопост е посен ден. Овој ден не е празник како што се следните два дена. На овој ден освен што се крштева вода, се пее и крстот и се прават последните подготовки за празникот.

Денот Водокрст, пред Богојавление (Водици) има важно место во животот на нашиот народ. Во очекување на големиот празник народот изведувал многу обичаи кои се поврзани со крстот и осветувањето на водата, но и со обезбедување плодородие во годината што следува. Може да се види дека многу од овие обичаи водат потекло од претхристијанскиот период, но во христијанството добиле нова смисла и значење.

Еве пример за еден обичај на овој ден во селото Слатино Охридско: Рано наутро, кон два-три часот на знакот на камбаната попот и кумовите одат во црквата Богородица или Горна Црква, како што ја викаат, затоа што се наоѓа над селото. Секој кум носи по едно бакарно котле полно со вода во кое стои крстот на компанијата што тој ја претставува.

На средината на црквата има ставено маса врз која стои еден голем котел полн со вода и едно мало котле, исто така, со вода во кое стои црковниот крст. На масата исто така стојат и книгите од кои попот чита молитви. Околу масата кумовите ги ставаат своите котлиња и тие полни со вода. Додека доаѓаат кумовите и потоа додека се собира народот во црквата попот изведува служба, а со тоа ги пее и водата и крстовите. Од пеаната вода што се наоѓа во котелот подоцна луѓето земаат во шишиња и ја чуваат за лекување на разни болести.

Откако ќе се соберат сите кумови и ќе ги наредат котлињата со крстовите околу масата попот заедно ги пее сите крстови и водата. Потоа ги преврзува крстовите, поточно ги преврзува само оние крстови што не се правилно врзани. Оние крстови пак, што се добро врзани попот само ги зема во раката, ги поткрева и пак ги остава. Но задолжително секој крст треба да го земе, да го поткрене и дури потоа да го остави. Крстот правилно се врзува на тој начин што најпрвин посебно се врзува босилекот со црвен конец, а потоа се прицврстува на крстот при што не се мота туку само се прекрстува колку да држи и тоа задолжително од задната страна, за лицето на крстот да е чисто.

Откако ќе заврши церемонијата со пеењето на крстовите и на водата сите присутни се растураат и си одат дома. Кумовите од другите села одат на ручек кај попот. Кумовите од селото, пак, одат дома само за да земат по една погача и по едно шише ракија и и тие одат на ручек кај кумот. Попот секогаш за ручек дава посен грав, зашто овој ден е строг пост. Во оваа пригода кумовите му

плаќаат на попот за пеењето на крстовите и на водата. Бидејќи се плаќа по куќа (по семејство) повеќе плаќа оној кум чија компанија е поголема. Подоцна следниот ден, вечерта компанијата решава дали тие пари ќе останат трошок на кумот или пак секое семејство ќе си го плати својот дел. Најчесто кумот ја плаќа целата сума.

Околу пладне секое семејство носи по еден товар дрва кај кумот. Тоа е еден вид помош за кумот, а му помагаат и за цепење на дрвата како и за други работи со цел подобро да се подготви за празникот. Кон зајдисонце кумот оди на канење во сите куќи од својата компанија. Во селото Слатино на канење одат заедно стариот и новиот кум, што значи тој што го имал кумството во текот на изминатата година и тој што на празникот треба да го земе крстот, а со тоа да го наследи и кумството за наредната година. Во некои други села на Дебарца, на пр. во Арбиново кумот на канење оди со кои било двајца мажи од компанијата. Кога ќе влезе во куќата откако ќе поздрави со Добровечер веднаш со крстот и со босилекот почнува да прска од водата во котлето. Притоа ги прска луѓето, сите простории во куќата, потоа просториите каде што се чува житото и другиот бериќет, а потоа тоа го прави во шталата каде што живее добитокот. Таму прскајќи благословува: „Да се множи стоката, од едно илјада“, итн. Потоа пак се враќа во куќата каде што му дават да вечера. Кога кумот ќе влезе во куќата домаќинот залепува една свеќа на котлето која откако малку ќе погори ја зема ја гасне и ја чува за здравје и среќа во текот на годината до следните Водици. Посветените свеќи според народното верување имаат посебна моќ. Тие ја чуваат куќата од разни несреќи, болести, пожари, громови и др.

Порано кумот вечерал во секоја куќа и тоа само посна храна. Во секоја куќа за него има подготвено посебно место каде што ќе седи. Тоа е постела плетена од слама (рогузина) брз која иставено ржана (чукана) слама и ралникот од плугот. Сламата според верувањето има привлечна моќ за и за боговите и за душите на предците. Следниот ден кога крстот ќе го фрлаат во водата оваа слама се става во реката, а со неа и ралникот од плугот. По празникот со сламата се врзуваат овошките да не ги јадат штетници (да не ги гризат зајаци, гасеници и др.) и да дадат побогат род. Се верува дека сламата што била во допир со кумот, подоцна ќе ги чува дрвата од секакви негативни влијанија.

Кога кумот влегува во куќата сите присутни му бакнуваат рака и во котлето ставаат пари. На заминување тој го кани целото семејство следниот ден да му дојде на гости. Тогаш му земаат од пеаната вода од котлето и му дотураат од своите садови со вода. Тоа се прави за да не остане котлето празно зашто кумот остава вода во сите куќи од компанијата каде што кани. Во секоја куќа

се повторуваат овие обичаи.

Популарно