Потресна колумна на Весна Петрушевска: „Смртта на една мајка“

Весна Петрушевска на својот портал мојсајт.мк објави колумна која ја напишала во чест на својата прерано почината пријателка. Одличен текст, да читаш „наежен“ да те допре, да осетиш, да те заболи, да те внесе целосно, за жал во ваков текст. Секоја чест Весна!

– Љубов , држење за рака, бескрајни бакнувања во ноќта, трепет на срцето. Знаеш дека ова што ти се случува е тоа вистинското, не ти е важно дали некој се сложува со твојата одлука или не. Започнуваш нов живот и сакаш да се смени се околу тебе. Небото има нова боја за тебе, некако поинаку е отворено. Белина и мир.

Сакаш да бидеш мајка, не поради биолошкиот часовник, туку од своја причина интимна.Сакаш бебе, се случува, споделувањето е чин на среќа. Цел живот си сонувала како тоа дете ќе го пораснеш, ќе му раскажуваш приказни, ќе го шеташ на некоја патека каде има бескрајно зелени, жолти и портокалови цветови. Не престануваш да мечтаеш што се ќе му дадеш на тоа твое неродено дете.Твојот ум врие од возможности на неоткриени љубовни пораки кои сакаш само на тоа дете да му ги пренесеш. Одиш на прегледи редовно, не ни помислуваш дека нешто лошо може да ти се случи тебе и на нероденото дете. Си повторуваш дека се ќе биде во ред , не си ти таа среќа. После секој преглед одиш по продавници за најразни дребулии кои ќе ти требаат кога ќе се роди малото. Смислуваш имиња, се договараш дали е уредно да го носи името на некој од блиските. Ја мантраш онаа нашана стара : “Само да е живо и здраво. ” Не е дека не си помислила дека е возможно животот да го дадеш на породување, но сепак ти тупка во умот дека има добри доктори и иако не си во главниот град, ги знаеш докторите, околностите. Да, да, знаеш дека пред извесно време почина млада мајка и тоа во твојот град, ама тоа нема да ти се случи на тебе. Не смее! Имаш ти своја среќа! Не даваш да те гонат лоши мисли. Одете си, одете си, не ми требате и си го галиш стомачето. Му шепотиш нешто и си потпевнуваш. На лошите мисли се прави марш, марш. Доаѓа денот кој толку многу го чекаше.Не се плашиш од ништо затоа што знаеш дека првата прегратка со детето ќе биде твојата најголема љубов. Одеднаш белина и те снемува. Сите се во тој момент тука, има многу доктори, вресоци кои ти ги бодат ушните тапанчиња, растрчани бели мантили. Се потсмеваш велејќи си, многу си важна што се сите потресени по тебе.

Се обидуваш да им кажеш дека си во ред , не те слушаат. Го гледаш твоето родено дете и ја пружаш раката да го помилуваш, твојата рака не стасува, како да лебдиш над него. Сонувам, сигурно сонувам! Ги довикуваш нивните имиња, ама никој не те слуша. Вресок, уште еден вресок и не те слушаат. Гледаш како околу тебе веќе почнуваат да врзуваат апарати, но ти не си тука. Прават се што е спротивно на твојата волја. Ти сакаш само да го гушнеш детето и не ти даваат! Мора да е некоја грешка. Сакаш да им кажеш дека нешто е згрешено ама не можеш. Паника и страв се повеќе те обзема. Некој да ме го слушне мрдањето со моето мало прсте, некој да ми препознае знак дека имам да кажам и јас нешто. Како е возможно на породување да умрам? Зошто не ми кажаа ако нешто не е во ред? Зошто ми ги изедовте соништата, како лавот пленот? Срам да ви е! Кој ќе му раскажува на моето бебе? Кој ќе му помогне да го направи првиот чекор ? Првата насмевка, првиот збор? Моравте баш толку да чекате за да немам никаква шанса за живот? Каде живеев јас? Сега знам каде живеев.

Во земја каде се е важно освен човекот. Какво ништење на хуманоста, отсуство на емпатијата, изгубена одговорност.

Се однесувате како вам тоа да не ви се случува, нели не може да ви се случи …вие сте богови во бели мантили и се си знаете. Една мала ваша грешка ме однесе мене онаму каде никој не сака да оди. Имав толку многу соништа да споделам . Ми ги земавте како што ми го земавте детето. Носите ли грижа во умот и имате ли потскокнување на срцето ? Мојата смрт ќе биде забележана како статистика и сите ќе го заборават ова за три дена. Јас сакам да оставам во вашите глави крик кој ќе одѕвонува кога ќе се сетите на мене. Сите банални случувања во животот се сведоа на релативизирање на смртта. Мојата смрт е порака до оние кои ги играат упорно улогите на Господ! Сменете го костимот, белите мантили одамна не се скроени за вас. Имав само 31 година!

Посветено на Елизабета која прерано го напушти овој свет!

Извор: Мојсајт.мк/ Весна Петрушевска

Исповед на Милевка: Оди сине, оди спаси се, ние ќе бидеме среќни кога ти ќе бидеш среќен

Сметки еден куп. Фрижидерот речиси празен. Куќата дува од секоја страна. Крпиш дупка по дупка. Кратко кажано, крпен живот...

-И се беше убаво. Изгледаше како дека ќе трае за век. Јас работа, сопругот работа. Ни се роди едно, па после уште едно дете. Почнавме куќа. Полека, без брзање, малку по малку. Едната плата одеше за градење, другата за да преживееме. И успевавме. Со таа една плата се храневме, плаќавме сметки, се облекувавме, возевме автомобил, се шетавме, одевме на одмор... И се беше многу убаво, до моментот додека и двајцата и да останеме без работа. Ни ги затворија фирмите во исто време. Без скршена пара останавме. Моравме да се снаоѓаме. Сопругот работеше што ќе стигне, исто и јас. Како одеа годините напред, така стануваше се потешко. Не можевме да се прехраниме, да истуркаме месец. Ќерката порасна, беше матурант. Одлична ученичка, во гимназија. Ама залудно мама и тато немаат пари за факултет. Од мака и нервоза, сопруго се разболе. По една година мачење, тој почина. Останав сама дома со две деца... Голготата тогаш започна. Не си на никаде. Работев преку ден во фабрика за текстил, а навечер во еден ресторан, миев садови. Мораш така за да преживееш. Децата си растеа. Не можев ништо повеќе да им дадам. Среќа беа скромни, па не бараа. Синот откако заврши матура, веднаш почна да работи како келнер. Ќерката во еден бутик. Почнаа да си земаат за себе... Син ми, сега е возрасен. Во секој момент треба да му стигне бугарскиот пасош. Оди си му вика. Барај убав живот, гради убава иднина. Тука нема ништо. Малку себично од мене, како родител, но секој родител сака се најдобро за своето дете. Не сакам да ја доживее истата судбина како мојата. Ниту тој, ниту неговото семејство, ниту никој друг. Животот е суров. Еднаш си горе, еднаш си доле. Боли кога паѓаш, боли кога губиш, раскажува Милевка.

Слична приказна делат многу македонски семејства. Многу деца останаа нешколувани. Многу родители останаа без работа во времето на приватизација на фабриките.

Убаво беше порано, реченица која многу често можете да ја слушнете од повозрасните во Македонија.

Бог се јави-Навистина се јави

Православнните верници денеска го слават Богојавление - 19 јануари или Водици и овој празник означува крај на некршениете денови кога во црквите не се вршат обреди за крштевање. Овој верски празник е исклучително важен бидејќи се слави во чест на потсетување дека мисијата на Исус Христос не е започната со раѓањето, туку со неговото крштевање, кога заедно со појавиле Таткото, Синот и Светиот дуг по прв пат (оттука и името Богојавление). Со тоа му се дава значење на крштевањето како една од повеќето свети тајни на христијанството. Крштевањето значи и духовно раѓање, односно почеток на човековото живеење во верата. Затоа кумот се смета за духовен родител на крстениот и најблизок роднина.

Со овој празник завршуваат не само дванаесетте т.н. Некрстени денови туку и циклусот зимски празнувања во кој спаѓаат уште и свеченостите поврзани со Бадник, Божик, Нова Година (Василица) и сл. Богојавление бил празник на претхристијанскиот бог-давател Дајбог кој ги исполнувал желбите на луѓето кои му се обраќале при отворањето на небото. Имено, според верувањето, ноќта спроти празникот точно на полноќ, на глуво доба, се отворало небото и на сите што будни ќе го дочекале тој час Бог им ги исполнувал желбите. Според едно предание од Охрид што го забележал Кузман Шапкарев некој човек што овој миг го гледал низ прозорецот сакајќи да има еден осмак пари по погрешка рекол: „Дај ми Господи, еден осмак глава“. И за чудо на часот главата му пораснала колку еден осмак, та не можел да си ја тргнит назат од пенџерата и му останала надвор од пенџерата, а тој како закоан на неа”. Тој час како што се верува и водите престанувале да течат за миг и биле многу лековити. Од таа вода да се налеело можело да се лекуваат разни болести.

Ако пак не се налеела во тој миг водата можела таква да се напрви откако ќе се освети (покрсти) по специјален обред што го изведува свештеникот. Водици се празнува два дена. Првиот ден 19 јануари, освен Богојавление и Водици уште се вика и Војордање и Машки Водици, а вториот ден 20 јануари, Собир на Свети Јован Крстител уште се вика и Женски Водици. Како што забележал Кузман Шапкарев во минатото во Скопје бил познат обичајот капење на младоженците. Првиот ден од празникот ги бањале зетовците и машките деца првенци, а вториот ден невестите и женските деца, исто така, првенци. Овој обичај се изведувал на тој начин што ги носеле на реката Вардар, а таму попот по специјален обред ги попрскувал со пејана (светена) вода. Познато е дека на првиот ден од празникот по коледица одат само мажите, а вториот ден само жените. Денес традиционално, во Македонија во речиси сите населени места, свештениците го фрлаат ритуалниот крст во некоја поголема вода - река, езеро или базен, а луѓето скокаат во водата и се обидуваат да го фатат крстот. Се смета дека на тој ден сите води се крстени и исто така оној што ќе го најде крстот ќе биде среќен во следната година. Овој ритуал го симболизира влегуањето на Христос во реката Јордан.

Денеска се слави Водокрст

Денешниво ден меѓу народот е познат како Водокрштение или Водопост. Водокрштение се вика поради тоа што на тој ден се крштева (се осветува) водата, а Водопост веројатно се добило од Водици и постење, бидејќи Водопост е посен ден. Овој ден не е празник како што се следните два дена. На овој ден освен што се крштева вода, се пее и крстот и се прават последните подготовки за празникот.

Денот Водокрст, пред Богојавление (Водици) има важно место во животот на нашиот народ. Во очекување на големиот празник народот изведувал многу обичаи кои се поврзани со крстот и осветувањето на водата, но и со обезбедување плодородие во годината што следува. Може да се види дека многу од овие обичаи водат потекло од претхристијанскиот период, но во христијанството добиле нова смисла и значење.

Еве пример за еден обичај на овој ден во селото Слатино Охридско: Рано наутро, кон два-три часот на знакот на камбаната попот и кумовите одат во црквата Богородица или Горна Црква, како што ја викаат, затоа што се наоѓа над селото. Секој кум носи по едно бакарно котле полно со вода во кое стои крстот на компанијата што тој ја претставува.

На средината на црквата има ставено маса врз која стои еден голем котел полн со вода и едно мало котле, исто така, со вода во кое стои црковниот крст. На масата исто така стојат и книгите од кои попот чита молитви. Околу масата кумовите ги ставаат своите котлиња и тие полни со вода. Додека доаѓаат кумовите и потоа додека се собира народот во црквата попот изведува служба, а со тоа ги пее и водата и крстовите. Од пеаната вода што се наоѓа во котелот подоцна луѓето земаат во шишиња и ја чуваат за лекување на разни болести.

Откако ќе се соберат сите кумови и ќе ги наредат котлињата со крстовите околу масата попот заедно ги пее сите крстови и водата. Потоа ги преврзува крстовите, поточно ги преврзува само оние крстови што не се правилно врзани. Оние крстови пак, што се добро врзани попот само ги зема во раката, ги поткрева и пак ги остава. Но задолжително секој крст треба да го земе, да го поткрене и дури потоа да го остави. Крстот правилно се врзува на тој начин што најпрвин посебно се врзува босилекот со црвен конец, а потоа се прицврстува на крстот при што не се мота туку само се прекрстува колку да држи и тоа задолжително од задната страна, за лицето на крстот да е чисто.

Откако ќе заврши церемонијата со пеењето на крстовите и на водата сите присутни се растураат и си одат дома. Кумовите од другите села одат на ручек кај попот. Кумовите од селото, пак, одат дома само за да земат по една погача и по едно шише ракија и и тие одат на ручек кај кумот. Попот секогаш за ручек дава посен грав, зашто овој ден е строг пост. Во оваа пригода кумовите му

плаќаат на попот за пеењето на крстовите и на водата. Бидејќи се плаќа по куќа (по семејство) повеќе плаќа оној кум чија компанија е поголема. Подоцна следниот ден, вечерта компанијата решава дали тие пари ќе останат трошок на кумот или пак секое семејство ќе си го плати својот дел. Најчесто кумот ја плаќа целата сума.

Околу пладне секое семејство носи по еден товар дрва кај кумот. Тоа е еден вид помош за кумот, а му помагаат и за цепење на дрвата како и за други работи со цел подобро да се подготви за празникот. Кон зајдисонце кумот оди на канење во сите куќи од својата компанија. Во селото Слатино на канење одат заедно стариот и новиот кум, што значи тој што го имал кумството во текот на изминатата година и тој што на празникот треба да го земе крстот, а со тоа да го наследи и кумството за наредната година. Во некои други села на Дебарца, на пр. во Арбиново кумот на канење оди со кои било двајца мажи од компанијата. Кога ќе влезе во куќата откако ќе поздрави со Добровечер веднаш со крстот и со босилекот почнува да прска од водата во котлето. Притоа ги прска луѓето, сите простории во куќата, потоа просториите каде што се чува житото и другиот бериќет, а потоа тоа го прави во шталата каде што живее добитокот. Таму прскајќи благословува: „Да се множи стоката, од едно илјада“, итн. Потоа пак се враќа во куќата каде што му дават да вечера. Кога кумот ќе влезе во куќата домаќинот залепува една свеќа на котлето која откако малку ќе погори ја зема ја гасне и ја чува за здравје и среќа во текот на годината до следните Водици. Посветените свеќи според народното верување имаат посебна моќ. Тие ја чуваат куќата од разни несреќи, болести, пожари, громови и др.

Порано кумот вечерал во секоја куќа и тоа само посна храна. Во секоја куќа за него има подготвено посебно место каде што ќе седи. Тоа е постела плетена од слама (рогузина) брз која иставено ржана (чукана) слама и ралникот од плугот. Сламата според верувањето има привлечна моќ за и за боговите и за душите на предците. Следниот ден кога крстот ќе го фрлаат во водата оваа слама се става во реката, а со неа и ралникот од плугот. По празникот со сламата се врзуваат овошките да не ги јадат штетници (да не ги гризат зајаци, гасеници и др.) и да дадат побогат род. Се верува дека сламата што била во допир со кумот, подоцна ќе ги чува дрвата од секакви негативни влијанија.

Кога кумот влегува во куќата сите присутни му бакнуваат рака и во котлето ставаат пари. На заминување тој го кани целото семејство следниот ден да му дојде на гости. Тогаш му земаат од пеаната вода од котлето и му дотураат од своите садови со вода. Тоа се прави за да не остане котлето празно зашто кумот остава вода во сите куќи од компанијата каде што кани. Во секоја куќа

се повторуваат овие обичаи.

Популарно