Томе Ефтимов-Не ни сонував дека ќе бидам дел од „Стенфорд“

Во САД работи на повеќе проекти, но еден од најголемите предизвици со кои се соочува се методи од вештачка интелигенција кои може да се користат за анализа на податоци поврзани со храна и нутриционизам

Струмичанецот Томе Ефтимов е еден од најуспешните македонски научници што работат на полето на информациските технологии, за што сведочат многу награди, истражувања објавени во реномирани меѓународни списанија и, секако, неговиот ангажман во истражувачкиот центар во Универзитетот „Стенфорд“ во Калифорнија. Деновиве беше во Македонија за да ја прими наградата „Најдобар млад научник“ за 2018 година, која му ја врачи претседателот Ѓорге Иванов.

Во САД работи на повеќе проекти, но еден од најголемите предизвици со кои се соочува се методи од вештачка интелигенција кои може да се користат за анализа на податоци поврзани со храна и нутриционизам.

Томе Ефтимов

Македонските студенти размислуваат инженерски

Ефтимов докторирал на Институтот „Јожеф Стефан“ во Љубљана, Словенија. Вели дека патот до докторските студии бил многу вреден. По завршувањето на додипломските студии на Факултетот за електротехника и информациски технологии (ФЕИТ) една година работел како демонстратор таму. Потоа две години бил дел од лабораторијата на академик проф. Љупчо Коцарев при Македонската академија на науките и уметностите – МАНУ. Во меѓувреме се запишал на магистерски студии на Факултетот за информатички науки и компјутерско инженерство (ФИНКИ).

- По завршувањето на магистерските студии решив да продолжам на докторски студии надвор од Македонија бидејќи сметам дека за да се обликуваш како научен истражувач, потребно е да промениш различни средини за да откриеш што најмногу ти одговара. Аплицирав на повеќе позиции низ Европа, од кои Институтот „Јожеф Стефан“ во Љубљана, Словенија, беше една од нив, која ја одбрав за моите докторски студии. Таму добивав стипендија, а работев на развој на статистички методи и методи за обработка на природни јазици, кои може да се употребат генерално за анализа на податоци, пред сѐ, за податоци што се поврзани со храна и нутриционизам. Тезата на која докторирав е „Статистичка обработка на податоци и обработка на природни јазици за нутриционизам“ - раскажува Ефтимов.

Дипломирањето на ФЕИТ и магистрирањето на ФИНКИ е нешто на кое е многу горд. Смета дека овие два факултета придонесуваат за развојот на студенти кои би можеле да продолжат да учат каде што сакаат во светот.

- Она на што сум особено горд е тоа што ни овозможуваат развој на инженерско размислување кое сметам дека кај многу други студенти надвор од Македонија недостига. Од мое лично искуство можам да кажам дека студентите надвор од Македонија се можеби поподготвени на апликативно ниво, но кога доаѓа за развој на идеја или решение, инженерското размислување им недостига.

Никаде во светот нема напредување без постдокторски студии

Ефтимов сега е на постдокторски студии на Универзитетот „Стенфорд“ во САД, второрангиран во светот.

- Продолжувањето на постдокторски студии е чекор кога излегувате надвор од вашата удобна (комфорна) зона. Никаде низ Европа (освен во Македонија), па и надвор од неа не можете да напредувате во избор (доцент, вонреден професор или професор) доколку немате отидено на постдокторски студии. Еден од условите на Институтот „Јожеф Стефан“ е да ги мотивира новите доктори на науки да отидат на постдокторски студии кои ќе бидат надвор од Словенија. Токму затоа, по завршувањето на докторските студии се пријавив на повеќе достапни позиции за постдокторски студии. Бев избран како прв од 144 апликанти на „Марија Кири“-

конкурс од Европската комисија во Барселона, исто така и од Универзитетот „Стенфорд“ во САД. Се одлучив за „Стенфорд“ бидејќи е втор рангиран универзитет во светот, па кога добивате понуда оттаму, не може да ја одбиете - вели Ефтимов.

Во истражувачкиот центар во САД работи во две области.

- Уживам при работата на теориски и емпириски студии кои вклучуваат употреба на математика и статистика. Иако во сите три степени на образование завршив компјутерски науки, многу од луѓето мислат дека сум завршил математика.

Другата област е обработка на природни јазици и машинска интелигенција и учење, каде што фокусот е на развој на модели кои би имале импакт кон добро во општеството (social good). Работам на методи од вештачка интелигенција кои може да се користат за анализа на податоци поврзани со храна и нутриционизам.

Со доаѓањето на „Стенфорд“, исто така се фокусирав на развој на методи од вештачка интелигенција, кои може да се користат за истражување на релациите што постојат меѓу здравјето на луѓето, храната и околината - раскажува тој.

Се гордее со тоа што групата со која истражува е една од првите во светот што работат истражување поврзувајќи ги вештачката интелигенција и податоците за храна и нутриционизам.

- Она на што најмногу сум горд во врска со мојата работа досега е методот што го развивме за споредба на стохастички оптимизациски алгоритми, познат како длабока статистичка споредба (Deep Statistical Comparison). Истиот метод беше избран како Hot-Off-the-Press на конференцијата GECCO 2018, како еден од 10 труда со најнова и најиновативна идеја за 2018 и беше претставен во Кјото, Јапонија.

Професoрите од „Стенфорд“ се премногу едноставни

Вештачката интелигенција е нешто за што многу се зборува во светот на технологијата. Го прашуваме Ефтимов како ќе изгледа светот во иднина, што предвидува?

- Вештачката интелигенција е област која многумина ја најавуваат дека во иднина ќе отфрли постоење на многу работни позиции. Како и да е, јас верувам во интердисциплинарна работа и сметам дека луѓето што се занимаваат со вештачка интелигенција треба да работат со домен-експерти бидејќи треба да ги разбираат податоците за кои развиваат модели.

Ментор на кој му се одушевува и од кој научил многу е проф. д-р. Барбара Короушич-Селјак, која во 2018 година е прогласена за најдобар ментор, награда доделена од претседателот на Словенија.

- Пред да се преселам во Љубљана сметав дека ментор мора да биде истражувач со голем број цитати. Преку работата со Барбара научив дека да се биде добар ментор значи, пред сѐ, да се биде човек, а не високоцитиран истражувач. Тоа е разликата да се биде лидер или само ментор. Професoрите од „Стенфорд“ се луѓе што се премногу едноставни, секогаш се достапни за дискусија и да им помогнат на студентите и на младите истражувачи.

Вели дека е огромна чест и задоволство да се добие признанието „Најдобар млад научник“ бидејќи го добил во неговата татковина.

- Истовремено претставува и огромна мотивација да продолжам со моите истражувачки ангажмани и предизвици.

Вака изгледа неговата табла

За пет години би сакал да има своја лабораторија со студенти. На младите, без разлика дали се гледаат себеси во науката или не, им порачува да веруваат во себе и во своите можности, но и верно да ги следат своите соништа.

- Само така тие соништа ќе станат убаво јаве. Кога се запишав на додипломските студии на Факултетот за електротехника и информациски технологии, никогаш не замислував дека еден ден ќе се запишам и на докторски студии, ниту дека ќе бидам дел од „Стенфорд“. Но воден од сопствените соништа и амбиции, сето тоа стана моја реалност и дел од животот што го живеам.

Извор: fakulteti.mk

Погледнете зошто коронавирусот толку брзо се шири

Повеќето соеви на вирусот САРС-Ков-2 имаат специфична мутација поради која вирусот е многу позаразен. Што повеќе време одминува од почетокот на пандемијата, толку повеќе тие соеви стануваат подоминантни, се заклучува во истражувањето.

-На почетокот на пандемијата имаше повеќе соеви на вирусот САРС-Ков-2, односно новиот коронавирус. Како што одминуваше времето, дојдовме до точка 99,9 отсто од сите соеви кои моментално циркулираат да ја имаат Де614Ге мутацијата во врвот. Луѓето инфицирани со тој сој имаат и поголем вирусен титар, пишува медицинскиот портал medscape.com.

Но, иако ова звучи лошо, не е толку лоша вест. Оваа мутација не е поврзана со најлошите клинички случаи и уште подобра вест е што овој сој добро реагира на за сега достапните лекови, па и на вакцините кои во моментот се тестираат.

„Не само тоа, колку и да е лош коронавирусот, една вест е добра, а тоа е дека вирусот сепак споро мутира“, вели авторот на оваа студија, д-р Илија Финклстин, додавајќи дека вирусот мутира поспоро од на пример, ХИВ, што значи дека научниците имаат повеќе време да го проучат.

Повеќето видови на вирусот САРС-Ков-2 имаат специфична мутација поради кои вирусот е многу позаразен, Што повеќе време минува од полетокот на пандемијата, толку повеќе видови се подоминантни, заклучуваат во истражувањето.

Д-р Илија Финлкстин, својата работа на оваа тема ја објави на 30 октомври во медицинскиот магазин „mBio“. Во својата работа заклучи дека мутацијата Де614Ге е најчеста и дека во периодот од 5 до 11 мај во 82 од истпитаниците се наоѓала токму оваа мутација.

Потоа во периодот од 12 мај до 7 јули процентот на инфицирани токму со овој вид скокнал на 99,9 отсто. Тоа се однесува на пациенти од Хјустон кои ги набљудувал овој научник. Вели дека смета одти Де614Ге е доминантен затоа што ја зголемува можноста на врвот на вирусот да се ја отвори келијата и полесно да продре во неа. Уште еден заклучок кој го донел е дека генетиката на пациентот игра важна улога во исходот на инфекцијата.

Британскиот астролог кој ја предвиде короната откри дали ќе има вакцина

Британскиот астролог Џесика Адамс, која го „предвиде“ коронавирусот, или „вирусот што ќе го вознемири светот“, сега откри што може да се случи во следните шест месеци.

Таа вели дека зборувала за своите грижи во февруари 2019 година со надеж дека ќе ги предупреди луѓето, но никој не ја слушал. Таа предвиде дека сè ќе започне на 10 јануари 2020 година и на тој датум КОВИД-19 ја имаше својата прва жртва во Велика Британија.

Таа рече дека знаела што ќе се случи, ја откажа голема забава што ја подготвуваше за март, го напушти својот дом во Лондон и се пресели во Тасманија, каде сè уште живее со своите две кучиња и кокошки.

Бидејќи тврди дека нејзините предвидувања се оствариле, таа сега открива што може да се случи за Божиќ, на изборите во САД, но и со кралското семејство, пишува Дејли Меил.

Астрологот вели дека ќе се бориме против коронавирусот уште некое време и дека нема да има вакцина и едноставно ќе мора да научиме да живееме со него. Таа тврди дека Божиќ ќе биде фантастичен оваа година. Работите ќе почнат да се менуваат четири дена пред Божиќ и сè ќе се врти околу „пријателството и глобалната безбедност“.

Таа е убедена дека ќе има големи промени во глобалната економија. Ќе биде готово со перењето пари, а корумпираните и расипани економски системи ќе пропаднат. Следната година ќе биде време за многу поголеми иновации и изуми отколку што имавме предходните години.

Што се однесува до изборите во САД, таа вели дека работите нема да одат како што треба и можно е да бидат одложени. Кога ќе бидат одржани, Доналд Трамп нема да биде задоволен затоа што нема да биде реизбран.

Исто така, предвидува дека Обединетото Кралство ќе биде поделено на четири независни држави, што треба да се случи во 2021 година.

Научниците пронашле нов орган во грлото на човекот

Тим научници открил нов орган во грлото на човекот во текот на истражување на карцином на простатата. Претходно, експертите сметаа дека во пределот на назофаринксот зад носот постојат само микроскопски плунковни жлезди.

Но, истражувачите од холандскиот Институт за рак откриле нов пар плунковни жлезди со должина од околу 1,5 инчи додека ги скенирале клетките на рак на простатата, користејќи „CT“ скенирања и скенирања наречени „PSMA PET-CT“. 

При скенирањето, лекарите вбризгуваат радиоактивна „трага“ во пациентот. Ваквата трага добро се врзува за протеинот „PSMA“ кој е зголемен во клетките на карциномот на простатата. Таквиот вид скенирање е исто добар во откривање на ткива на плунковните жлезди.

За да го потврдат своето окритие, научниците предводени од онкологот за зрачење Воутер Вогел, прегледал 100 пациенти и кај сите 100 ги откриле ваквите жлезди, лоцирани зад носот и над горното непце, во близина на центарот на главата. Исто така, тимот научници го сецирал регионот на назофаринксот кај 2 трупа и ги добиле истите резултати.

Наодите на научниците би можеле да помогнат во намалување на несакани ефекти од некои третмани на карцином. Лекарите кои користат радиотерапија за лекување на рак на главата и вратот се обидуваат да ги избегнат трите главни плунковни жлезди бидејќи нивното оштетување може да предизвика потешкотии при јадењето, говорот и голтањето кај пациентите.

Но, несвесното присуство на четврт пар жлезди, тие и понатаму го зрачеле тоа подрачје што значи дека пациентите и понатаму имаат несакани ефекти.

„Нашиот следен чекор е да дознаеме како најдобро да ги поштедиме овие нови жлезди и кај која група на пациенти. Ако успееме во тоа, пациентите може да имаат помалку несакани ефекти, што ќе биде од корист за нивниот квалитет на живот по лекувањето“, изјавил д-р Вогел.

Популарно