Бени Шаќири: Јас 53 години сум живеел у заблуда дека одлично го владеам македонскиот јазик, а он да ти бил само дијалект

-Роден сум во Скопје и цел свој живот сум тука. Милион можности да си заминам, но никогаш не го направив тој чекор. Го сакам мојот град, ама си ја сакам и мојата земја! Како карактер, тежок сум на компромиси, НО свесен дека во животот само идиот тера безкомпромисно! Сепак, и кога правиш компромис тој треба да е за доброто и во интерeс на двете страни, а никако на сопствена штета, вака Арбен Шаќири, познатиот пејач и кандидат за градоначалник на Скопје на последните локални избори, ја почнува својата објава на Фејсбук, во која го искажа револтот од актуелните политички случувања. 

-Она што го гледам во последно време е дека од нас, како граѓани, се бара да направиме компромис на своја штета за евентуално тие (читај ЕУ) со компромис да не бутнат на „сила„ во нивно друштво ама за едно 25-40 години, евентуално! Другари, да, Вам од владата Ви се обраќам! ДОСТА Е!, пишува тој. 

Ова е неговиот став во целост: 

МОЕ МИСЛЕЊЕ е дека треба конечно да кажеме одлучно НЕ на Францускиот предлог, за кој, рака на срце не ни знаеме што точно содржи, (пошто нели се уште никој звнично не го примил) но знаеме, според изјавите на бугарските званичници, дека македонскиот јазик „не постои„, туку тој бил само кодифициран дијалект на бугарскиот???!!! Пази молим те, јас 53 години сум живеел у заблуда дека одлично го владеам македонскиот јазик, а он да ти бил само дијалект и тоа најдиректно ми го посочуваат високи званичници на држава за која имам особена почит и со огромно задоволство сум престојувал во истата!

НЕ, НЕ, не иде тоа така другари! Ние си имаме свој јазик, свое писмо, признати и кодифицирани пред многу години, така да, околу тоа, компромисот е недозволив! Уште колку небулози треба да набројам за да разберете дека не малтретираат, злоставуваат само заради тоа што им се може? Дека сме далеку помала земја од нив?! Баш напротив, како поголеми од нас треба да покажат доблест и да дадат поддршка за сите наши иницијативи врзани за ЕУ, а вака....??!!

И да, јас, како етнички Албанец и граѓанин на оваа земја, слободоумен, но не и малоумен, не сакам и не можам да прифатам мајтапење со моите сограѓани, пријатели, комшии МАКЕДОНЦИ, кои добро знаат кои се и што се!

Се разбира дека жртви на тој понижувачки однос сме сите под еднакво како граѓани на Република Македонија, а да перверзијата биде поголема, жртва се и граѓаните на Република Албанија, само затоа што на одредени политички фигури од Бугарија така им се може!!!

Не грижете се, не сум на ничиј платен список, имам право на глас, мислење, став а фала Богу и малку памет! Искрено, се надевам дека земјите членки на ЕУ ќе имаат слух и доволно мудрост да кажат СТОП за садистичкиот однос кој бугарската политичка врхушка го спроведува кон сите граѓани на Р. Македонија, подеднакво!!!

Граѓаните на оваа земја, имаат право да бидат во големото ЕУ семејство затоа што друга алтернатива не постои за нас, но НЕ ПО СЕКОЈА ЦЕНА!

Пошто сум од Скопје, ќе ви кажам и на скопски за да ме разберете: МОЈ МОЈ ПРЕКУ МОЈ! 

Има денови кога јадеме само леб и сол

Детството Санела Каришиќ го минува многу тешко. На 17 години останува без татко. Речиси цел живот, живее со маки. Зашто не е лесен животот без татко-ќе рече таа. Мајка и ја принудила да се омажи млада, па така еден ден таа животот и надежите ги сели во Оризари, Велешко, надевајќи се дека загубата на татко и, ќе ја пронајде во љубовта на сопругот, пишува Prikazna.mk.

Од сегашна перспектива, откако се омажив животот ми стана бетер, вели Санела. Родив два сина, но, поголемиот е има аутизам и церебрална парализа, и можеби тоа беше пречка среќно да живееме. Сопругот ме изневеруваше и дома ми донесе друга жена. Таа му роди дете и јас морав да ја напуштам куќата. Ме пушти само со синот со попреченост. Другото дете ми го зема. Не дека до тој ден живеев убаво, но, веќе шест години сум сама без покрив на главата и со дете со попреченост, кое немам пари за да го нахранам. Зашто земам само 10.000 денари социјална помош, од кои морам да одвојам за кирија, сметки, храна, лекови. Од маките и тешкиот живот и јас повеќе не сум здравствено добра. Не знам за што попрво да одвојам од парите. Последниот залак го давам на синот. Има денови кога јадеме само леб и сол.

– Ја изгубив и помладата сестра. И нејзината смрт ме докрајчи. Многу бевме поврзани и не можам да ја преболам. Од тој ден и јас започнав да тонам. Добив парализа на телото од силен стрес. А морам да се грижам за син ми.

Оваа жена 24 часа во денот е врзана за куќата. Не смее да го остави синот Јасмин ниту минута, зашто тој прави несвесни потези. Мора и да го заклучува фрижидерот во кој кога  екипата на Prikazna.mk притигнала во куќата, имало само едно тенџере со сварен грав кој синот мора со денови да го јаде.

– Нема што друго да му направам. Дете е, сака да јаде. Немам со што да купам храна. Нема кој да ми помогне вели таа. Побарав помош од државата за стан, ме одбија. Заглавив со сметки, немам како да ги платам. Ќе ме избркаат од куќава, а, каде ќе одам со моево дете вели таа, ќе останам на улица … Најтешко ми е за детето, немам што да му подадам, немам како да го исчувам … Затоа оваа мајка единствено се надева на помош од народот за да може да го спаси и својот и животот на своето дете.

Доколку сакате да му помогнете на Санела и нејзиното семејство, тоа можете да го направите на следниот телефонски број 071/308735 или следнава жиро-сметка 210501628103630

Извор: Prikazna.mk

Димитров: Пендаровски греши! Греши во клучен историски момент!

Пендаровски греши! Греши во клучен историски момент!

Еве зошто:

▪︎Бугарија и досега и со и без предлогот ќе можела да не’ блокира.

Едвард Џозеф: „Ќе ви ја кажам разликата. Ова е многу важно прашање и ќе бидам многу јасен во одговорот. Кога Бугарија сега блокира, вака, тие се изолирани. Изолирана е. Во ЕУ. Можат да продолжат да блокираат, ама се изолирани.

Со францускиот предлог – тие веќе не се изолирани, Албанија е слободна да си оди напред, а Северна Македонија е таа што е изолирана и Бугарија ќе си продолжи да блокира. Што е подобро за вас? Да ве блокираат изолирани или неизолирани? Одговорот е многу јасен“.

Немам што да додадам на одговорот на Едвард.

▪︎ Да донесеме дома документ каде ќе се обврземе дека ако Бугарија или било која друга земја членка повторно го оспорува македонскиот јазик и идентитет ќе ги прекинеме преговорите.

Бугарија преку Собранието и болдирано: “… ништо во пристапниот процес на Северна Македонија кон ЕУ не може да се толкува како признавање на постоењето на “македонскиот јазик” (во наводници) од страна на Бугарија.”

Во воведната изјава на ЕУ, значи на ЕУ како европска позиција ќе стои ОВА: “Во однос на преводот на европското законодавство на македонски, ЕУ ги забележи унилатералните декларации на Бугарија и на Северна Македонија за македонскиот јазик.”

Е сега, дали овие реченици можеби ги разбирате како откажување од негирањето на македонскиот јазик?

Па Бугарија и СЕГА го негира постоењето на македонскиот јазик и ни го пишува во наводници. Па токму согласно тезата на Пендаровски, треба и сега да ги прекинеме преговорите, односно воопшто да не ги почнуваме под овие длабоко антиевропски услови.

▪︎ Предлогот е нов бидејќи така кажал Макрон

Ова беше клучниот аргумент зошто и тој го смета предлогот за нов. Оти така кажал Макрон (кој не кажа баш така). Подобро би било чесно да се анализираат корекциите во текстот, бидејќи веќе ги имаме.

Имено, се работи за две “разлики” во текстот: 1) иако првата политичка меѓувладина конференција ќе почне да ги отвара преговорите (претходно не беше така) фазата на отворање ќе заврши по внесувањето на Бугарите во Уставот (како и претходно); 2) зборовите “билатерални протоколи” по член 12 сега се “годишни извештаи и мерки за ефективна имплементација” по член 12 (една иста работа сега има поинаков назив, бидејќи токму протоколите од член 12 содржат годишни извештаи и мерки).

-▪︎Најголемата мана на предлогот е што ќе дојдеме до нова блокада но сега домашна, бидејќи нема 2/3 мнозинство за промена на Уставот

Дали можеби ќе беше помудро да обезбедиме услови за 2/3 мнозинство, ако веќе преземаме таква обврска, преку вклучување на опозицијата и обид да се обезбедат условите за нивна поддршка?

Можеби тоа ќе беше барање Софија да го повлече негирањето на македонскиот јазик, односно да го прифати мнозинскиот македонски народ ако веќе бара измени на Преамбулата и влегување во сила на амандманот на крајот на процесот.

Вака свесно правиме непоправливи концесии, знаејќи дека ќе запреме веднаш на следниот чекор.

▪︎Нема обврска за историските прашања и тие не влијаат на пристапниот процес.

Од предлог рамката, точки 55 и 56 ЦРНО НА БЕЛО:

“ЕК редовно ќе го информира Советот за напредокот на Северна Македонија во сите области во текот на преговорите, а посебно при презентирање на нацрт заедничките позиции на ЕУ. Комисијата ќе посвети посебно внимание на заложбите на Северна Македонија за добрососедски односи и регионална соработка како што е наведено во параграфот 5 (ќе погодите, овој параграф ги содржи двата договара и другиот назив на билатералните протоколи) и ќе ја информира меѓувладината конференција за нивна имплементација.

Советот ќе ја земе предвид оваа проценка при одлучувањето за следните чекори во преговорите за односните поглавја или кластери.“

Што значи сето ова? Софија е незадоволна од работата на комисијата на историчарите. Затоа и бара протоколи. Бидејќи сега работата на комисијата (и многу други барања на Бугарија, споменици и слично) е директно поврзана со напредокот во преговорите, дали и како ќе се движиме кон ЕУ апсолутно ќе зависи од прашањето дали Софија е задоволна од работата на историчарите.

Може ли да се договориме на минимум пристојност во оваа јавна дебата и демек консултации да не манипулираме барем за пишани работи?

▪︎ Подобро да не’ оценува Европската комисија и сите земји членки, одколку само Бугарија.

Бугарија не си ги прикрива намерите. Како дополнителна точка кога го усвои предлогот, бугарското Собрание порача: “Да се гарантира дека добрососедските односи остануваат хоризонтален критериум преку целиот пристапен процес на Северна Македонија и за нивната имплементација ќе известува Европската комисија (прво) до Советот (читај до земјите членки и пред се’ Бугарија) пред секоја меѓувладина конференција (каде седиме и ние).

Со други зборови, Бугарија нема никаква намера да го разлабави менгемето. Напротив. Сака да го види извештајот прво таа. А која земја членка ќе се интересира повеќе од Бугарија што се случува во комисијата на историчарите, Ирска?

Да се тврди дека надградувањето на бугарските барања во европски некако ни одговара е наивно и крајно неодговорно. Инаку, надлежниот еврокомесар за извештаите е Оливер Вархеји.

И конечно:

▪︎ Добрососедските односи отсекогаш биле дел од Копенхашките критериуми.

Ова е елементарно незнаење. Добрососедските односи се дел од друг процес, Процесот за стабилизација и асоцијација. Токму затоа, во португалскиот предлог овие прашања беа ставени во тој процес, а не во пристапниот и меѓувладините конференции.

ФБ статус на Никола Димитров

Што содржи Протоколот од македонско-бугарската меѓувладина комисија

Најголемиот дел од барањата со кои Софија го условува патот на Скопје кон ЕУ се содржат во ткн. Протокол од меѓувладината комисија. Тој веќе стана дел и од документите на ЕУ. Еве што содржи:

Од моментот кога беше објавен првичниот француски предлог за надминување на бугарската блокада на Северна Македонија во ЕУ, ткн. Протокол односно записникот од вториот состанок на Мешовитата меѓувладина комисија стана една од клучните точки во анализите за (не)прифатливоста на предлогот. Во последната верзија на францускиот предлог која ја објави и македонската влада, Протоколот повеќе не се споменува директно во Преговарачката рамка. На негово место сега се зборува за „годишни прегледи и мерки за ефективна имплементација според Членот 12“. Членот 12 алудира на Договорот за добрососедство кој Северна Македонија и Бугарија го потпишаа во 2017 година.

Овој член има два става. Првиот го регулира формирањето на заедничка меѓувладина комисија. Вториот предвидува таа комисија да одржува редовни годишни средби со цел „ефективна примена на Договорот“, примена на мерки за подобрување на билатералната соработка, како и решавање на спорни прашања. 

Но, Протоколот и натаму си наоѓа место во документите на ЕУ поврзани со интеграцијата на Северна Македонија. Најпрво, тој се споменува во Изјавата за одржувањето на првата Меѓувладина конференција, во делот посветен на регионалната соработка и добрососедските односи каде, во точката 14, се поздравува „договорот за Протоколот од вториот состанок на заедничката меѓувладина комисија(...) Овој важен чекор ќе придонесе кон добрососедските односи и регионалната соработка, кои остануваат главни елементи на процесот на проширување како и на процесот за Стабилизација и асоцијација“. Протоколот се споменува и во предлог-заклучоците до Советот на ЕУ со истата формулација како и во Изјавата цитирана погоре. 

Министерот за надворешни работи Бујар Османи на петочниот брифинг со медиумите потврди дека Протоколот, или Записникот од состанокот кој тој го имаше со бугарската колешка Теодора Генчовска во Скопје на 4 јуни, се уште не е потпишан од македонска страна. Засега нема информации кога тоа ќе се случи, но извесно е дека ќе биде набрзо со оглед на фактот што неговата верификација од двете земји веќе се наведува како завршена работа во документите на ЕУ. Поточно, неговото потпишување е наведено како услов за одржување на првата (политичка) меѓувладина конференција меѓу Скопје и Брисел. 

Османи притоа рече дека засега нема да ја обелоденува содржината на Протоколот пред македонската јавност, објаснувајќи дека сака најпрво самиот да ја објасни неговата содржина. 

Во недостаток на официјален документ од македонска страна, ДВ го презема и преведе Протоколот кој бугарската министерка за надворешни работи Генчовска го испрати до Комисијата за надворешна политика во Софија, во пресрет на нејзиниот настап пред истата на 23 јуни годинава. 

Бујар Османи, Димитар Ковачевски, Кирил Петков и Теодора Генчовска во Рим, 23.05.2022

Никој во моментов не може да потврди дали ова е конечната верзија на документот или можеби се барале или вметнале измени, особено од македонската страна, со оглед на интензивната дипломатска комуникација меѓу двете земји и посетата на министерот Османи на Софија на почетокот на неделава.

Во продолжение е интегралниот текст на записникот од состанокот на двете министерства:

Записник (Протокол) 

од вториот состанок на Мешовитата меѓувладина комисија формирана врз основа на член 12 од Договорот за пријателство, добрососедство и соработка меѓу Република Бугарија и Република Северна Македонија:

Имајќи го предвид развојот на пријателски односи меѓу државите засновани на почитување на принципите на еднаквост и правото на народите на самоопределување,

Убедени во потребата од зајакнување на безбедноста, стабилноста и соработката во Југоисточна Европа во духот на заедничките евроатлантски вредности, 

Истакнувајќи ја потребата за решавање на отворените билатерални прашања, враќање на довербата и строго спроведување без понатамошно одложување на Договорот за пријателство, добрососедство и соработка потпишан во 2017 година,

Двете страни го разгледаа спроведувањето на овој Договор, усвоија мерки за подобрување на билатералната соработка и решавање на прашањата кои произлегуваат од спроведувањето на Договорот. 

Дневен ред: 

Преглед на постигнатите резултати во имплементацијата на Договорот за пријателство, добрососедство и соработка меѓу Република Бугарија и Република Северна Македонија за периодот од 10 јуни 2019 година до… 2022 година во областа на секторските соработки;

Усвојување на Годишниот извештај за работата на Заедничката мултидисциплинарна експертска комисија за историски и образовни прашања меѓу Република Бугарија и Република Северна Македонија;

Усвојување насоки за активности за спроведување на Договорот за пријателство, добрососедство и соработка меѓу Република Бугарија и Република Северна Македонија за следниот период;

Потпишување на записникот од вториот состанок на Мешовитата меѓувладина комисија. 

(Првата точка од дневниот ред е оставена празна.) 

 Втора точка од дневниот ред:  

Владите на Република Северна Македонија и на Република Бугарија го усвојуваат извештајот на Заедничката мултидисциплинарна експертска комисија за историски и образовни прашања (во натамошниот текст: „Комисијата“) за периодот 2019-2022 година со следните забелешки:

Во текот на извештајниот период, Комисијата одржа (број) состаноци. И покрај малиот напредок постигнат за цар Самуил и прашањето за богомилската ерес, Комисијата не прифатила други препораки, што се смета за незадоволително.

Двете страни ја охрабруваат Комисијата да ги интензивира своите активности и да постигне јасни резултати, во согласност со чл. 8 став 2 од Договорот.

Двете влади ја потврдуваат својата поддршка за Комисијата со тоа што се обврзуваат да создадат поволна атмосфера за нејзината работа, охрабрувајќи ја да работи на зголемување на ефикасноста и постигнување конкретни резултати, врз основа на ригорозна научна дебата и да презентира факти и настани од заедничката историја која ги поврзува двете земји и нивните народи во образовните системи. 

Состанок на министрите Генчовска и Османи во Скопје, 18.01.2022

Во својата работа, Комисијата строго да се придржува до одредбите од чл. 8, точка 2 од Договорот за пријателство, добрососедство и соработка, имено „да се придонесе за целта, заснована на автентични и засновани на докази историски извори, научно толкување на историските настани“. Во согласност со важечките одредби од Договорот од 2017 година, работата на Комисијата не може да се прекине еднострано. 

Двете земји во рок до две години да вклучат во наставните програми, учебници и релевантни наставни материјали, натписи на споменици, плакети, информативни материјали во музеи и други локации од образовно и културно значење, како и релевантни информации во електронски информативни медиуми во јавна сопственост, сите веќе меѓусебно договорени резултати од работата на Комисијата, согласно чл. 8 став 2 од Договорот.

Двете страни ќе се усогласат со препораките на Комисијата во период не подолг од две години по нивното одобрување од Мешовитата комисија според чл. 12, методолошките упатства, учебниците и другите релевантни едукативни материјали, согласно чл. 8 став 2 од Договорот.

Оригиналите на соодветните историски извори и литературни текстови треба да бидат достапни, користени и презентирани од соодветните образовни институции во нивното проучување.

Двете влади ќе ги усогласат препораките на Комисијата, во период не подолг од две години по нивното одобрување од Мешовитата комисија според чл. 12, содржината на натписите на споменици, знаци, информативни материјали во музеи, други предмети од образовно и културно значење, како и релевантните информации во електронските информативни јавни медиуми, во согласност со чл. 8 став 2 од Договорот.

Сите идни резултати од работата на Комисијата ќе бидат објавени заеднички од двете страни во рок од шест месеци од усвојувањето на договорените текстови од страна на Мешовитата меѓувладина комисија според член 12 од Договорот за пријателство, добрососедство и соработка, но доколку не се направи во рамките на тоа период, секоја земја ќе има право самостојно да ги објавува. 

Трета точка од дневниот ред: 

Во согласност со заедничкиот интерес за зајакнување на добрососедските и партнерските односи, двете страни се обврзуваат да работат на исполнување на следните обврски кои произлегуваат од Договорот од 2017 година: 

(Владата на Република Бугарија изјавува подготвеност да се согласи да се одржи првата меѓувладина конференција на ЕУ и Република Северна Македонија, под услов првата меѓувладина конференција да се одржи веднаш откако Република Северна Македонија во нејзиниот Устав ќе ги вклучи сите граѓани кои живеат на територијата на земјата кои се дел од бугарскиот народ и ќе го усогласи своето важечко законодавство со измените направени во Уставот. Владата на Република Бугарија ја презема оваа обврска со разбирање дека двете страни ќе го применуваат Договорот и овој Протокол со добра волја.)

I. Активности што треба да се преземат пред првата меѓувладина конференција ЕУ-Република Северна Македонија

(Владата на Република Северна Македонија се обврзува да ги заврши соодветните процедури пред првата меѓувладина конференција и да ги вклучи во својот Устав оние нејзини граѓани кои живеат во земјата и се дел од бугарскиот народ и да го усогласи своето важечко законодавство, така што ги одразува измените на Уставот.)

Владата на Република Северна Македонија, согласно чл. 11 ст. 5 од Договорот, ја потврдува заложбата дека ништо во нејзиниот Устав не може или не треба да се толкува дека претставува или некогаш ќе претставува основа за мешање во внатрешните работи на Република Бугарија со цел да се заштити статусот и правата на лицата кои не се државјани на Република Северна Македонија.

Владата на Република Северна Македонија да ѝ достави на Република Бугарија копии од сите методолошки упатства, учебници, наставни средства и други релевантни наставни материјали во образовната програма на Република Северна Македонија во согласност со член 12 од Програмата помеѓу Владата на Република Бугарија и Владата на Република Северна Македонија за соработка во областа на образованието и науката.

Говор на омраза

Страните ја потврдуваат својата посветеност да преземат мерки против појави на говор на омраза и ги назначуваат министерствата за надворешни работи како контакт точки за заедничка идентификација на такви случаи во натписите на јавни згради и споменици, текстови во учебници и наставни програми и во медиумите (вклучително и онлајн и социјалните медиуми).

Страните ќе воспостават, без одлагање, соодветна процедура и конкретни чекори за преземање брзи и ефективни активности во идентификувањето на таквите случаи.

Двете страни ќе преземат ефективни мерки за спречување на ненамерна пропаганда од институции и агенции и ќе ги обесхрабрат активностите на приватните субјекти насочени кон поттикнување насилство, омраза или други слични дејствија кои би можеле да им наштетат на нивните односи.

Рехабилитација на жртвите на комунистичката репресија

Владата на Република Северна Македонија, во согласност со Декларацијата на Собранието на Република Северна Македонија од 2006 година со која се извинува на жртвите на репресијата на режимот во 1945-1990 година и во духот на Резолуцијата на Европскиот парламент за европската совест од 2009 г. и тоталитаризмот, да ги осуди и да се извини за неправдите и репресиите извршени во минатото, директно или индиректно, од страна на југословенскиот комунистички режим врз граѓаните врз основа на нивното етно-политичко самоопределување, вклучувајќи ги и во однос на Бугарите.

Владата на Република Северна Македонија декларира дека ќе ја создаде потребната сеопфатна правна рамка за целосно отворање на архивите на репресивниот апарат на поранешните државни безбедносни служби од времето на комунизмот, вклучувајќи полиција, цивилно и воено разузнавање и контраразузнавање во периодот од 1945 до 1991 година. Оваа сеопфатна законска рамка ќе создаде јасни можности за слободен, неограничен и навремен пристап, истражување, право на користење, објавување и институционално чување и зачувување на релевантните документи.

Бугарија изјавува дека веќе обезбедила и ќе продолжи да обезбедува пристап до архивите на репресивниот апарат на поранешните државни безбедносни служби од времето на комунизмот, со што се создаваат јасни можности за слободен, неограничен и навремен пристап, истражување, право на користење, објавување и институционално чување и чување на релевантни документи.

Темата за историјата

По потпишувањето на овој Протокол, страните ќе ги објават на веб-страниците на двете влади сите резултати и препораки од работата на Заедничката мултидисциплинарна експертска комисија за историски и образовни прашања. Резултатите и препораките се приложени кон овој Протокол.

Согласно чл. 8 став 3 од Договорот, двете страни се договорија за заеднички годишен календар за 2022 и 2023 година за заеднички прослави на заеднички историски настани и личности, кои веќе се договорени од Заедничката мултидисциплинарна експертска комисија за историски и образовни прашања. Доколку постои политичка волја, двете земји ќе слават и други заеднички историски настани и личности. Годишниот календар е приложен кон овој Протокол.

(Владите на двете земји, на заедничка церемонија, ќе ги откријат обновените натписи на Самуиловата тврдина во Охрид, што ќе ги одразува препораките на Комисијата.)

(Владата на Република Северна Македонија ќе подготви и презентира примерок на лекција за 7.одделение од наставната програма на Република Северна Македонија за цар Самуил, во согласност со препораките на Комисијата и во согласност со чл. 8 став 2 од Договорот.

Овој примерок од лекцијата во прилог на овој протокол ќе биде вклучен во училишната програма во Република Северна Македонија во иднина.)

Заедничката мултидисциплинарна експертска комисија за историски и образовни прашања ќе развие и спроведе работен план кој предвидува меѓу 8 и 10 состаноци годишно.

 II. Мерки по првата меѓувладина конференција

Владата на Република Северна Македонија до почетокот на учебната 2023-2024 година да ја промени содржината на учебникот по географија за VII одделение.

Двете страни се согласија дека, при идентификување други случаи на неосновани етнички/територијални претензии во учебниците и наставните помагала, тие да се повлечат од нивните образовни програми и да се промени нивната содржина.

Владата на Република Северна Македонија се обврзува, во периодот на преговори за членство во ЕУ, доследно да ја информира Република Бугарија за сите промени во содржината на сите учебници, наставни средства и насоки во образовната програма на Република Северна Македонија и да обезбеди копии од новите изданија.

Говор на омраза

Двете земји треба да продолжат да разменуваат преку дипломатски канали меѓу министерствата за надворешни работи информации за говорот на омраза идентификуван во натписи и плочи на јавни згради и споменици, текстови во учебници и наставни материјали, како и во медиумите (вклучувајќи ги онлајн и социјалните медиуми ) на територијата на другата страна и во разумен рок да информира за дејствијата што ги презема соодветната страна за без одлагање да се елиминираат идентификуваните случаи на говор на омраза на јавниот простор.

Двете страни да обезбедат државното финансирање за нови книги, документарни и списанија, филмови и други уметнички дела, културни споменици и прослави да се спроведува во духот на Договорот за пријателство, добрососедство и соработка, при што во овој контекст кој било субјект финансиран од државата, со експлицитна и обврзувачка изјава ќе потврди дека ќе посвети соодветно внимание на прашањето за неприфаќање на сите форми на говор на омраза и непочитувањето на оваа обврска ќе биде основа за суспензија и враќање на доделеното државно финансирање.

Двете страни ќе преземат ефективни мерки за спречување на ненамерна пропаганда од институции и агенции и ќе ги обесхрабрат активностите на приватните субјекти насочени кон поттикнување насилство, омраза или други слични дејствија кои би можеле да им наштетат на нивните односи. 

Рехабилитација на жртвите на комунистичката репресија

Владата на Република Северна Македонија, во рок од една година, да ја воспостави потребната сеопфатна правна рамка за целосно отворање на архивите на репресивниот апарат на поранешните државни безбедносни служби од времето на комунизмот, вклучително и полицијата, цивилното и военото разузнавање и контраразузнавањето во периодот од 1945 до 1991 г. Оваа сеопфатна правна рамка ќе создаде јасни можности за слободен, неограничен и навремен пристап, истражување, право на користење, објавување и институционално складирање и зачувување на релевантните документи.

Владата на Република Бугарија да го сподели своето искуство во оваа област, вклучително и создавање на специјализирана централизирана архива, врз основа на законодавството усвоено од земјата во 2006 година. Бугарија ќе продолжи да обезбедува пристап до архивите на репресивниот апарат на поранешните државни безбедносни служби од времето на комунизмот, со што ќе продолжи да создава јасни можности за слободен, неограничен и навремен пристап, истражување, право на користење, објавување и институционално зачувување и заштита на соодветните документи.

Темата за историјата

Двете страни ќе се придржуваат до оние текстови одобрени од Заедничката меѓувладина комисија според чл. 12 како основа за организирање, заеднички или поединечно, прослави, како и придржување до нив во јавните говори и изјави за заеднички историски настани и личности за кои се организираат предметните прослави.

Двете страни да подготват и презентираат примероци од лекции врз основа на препораките на Комисијата, за кои Комисијата постигна  согласност приложени кон Протоколот на следниот состанок на Мешовитата меѓувладина комисија според член 12 од Договорот за пријателство, добрососедство и соработка и да ги вклучи во иднина.на соодветните наставни програми, учебници и други релевантни наставни материјали, натписи на табли, историски монументи, споменици и информативни материјали во музеи и други локации од образовно и културно значење, како и во електронски информативни досиеја на јавен имот.

Двете страни ќе ја охрабрат Комисијата да го заврши прегледот на средниот век во рок од една година од потпишувањето на овој Протокол.

На следниот состанок на Мешовитата комисија по чл. 12 од Договорот, двете страни да ги одобрат препораките на Комисијата за целиот период во текот на средниот век.

Согласно точка 3, ст. 3 од Записникот од првиот состанок на Мешовитата меѓувладина комисија од 2019 година, владите на двете земји да ја охрабрат Комисијата да подготви и да им предложи на двете влади препораки за заедничко одбележување на заедничките историски настани и личности во рок од една година од потпишувањето на овој Протокол. 

- Ѓоргиев: За Илинденското востание не сме разговарале во Комисијата 

Двете земји, најдоцна до учебната 2024-2025 година, да ги променат, онаму каде што е потребно, сите учебници по историја во наставната програма за да ги одразат досега постигнатите резултати од работата на Комисијата, во согласност со чл. 8 ст. 2 од Договорот.

Двете страни продолжуваат да ја поддржуваат и охрабруваат работата на Комисијата, обврзувајќи се да продолжат да ги усогласуваат релевантните учебници и наставни програми, во согласност со резултатите од работата на Комисијата одобрени од двете влади.

Двете страни ја поддржуваат и охрабруваат Комисијата да ја заврши работата на сите периоди од заедничката историја што ги обединува двете земји и нивните народи, во согласност со чл. 8 став 2 од Договорот, со цел целосно имплементирање на овие препораки во образовните програми пред ратификацијата на Договорот за пристапување на Северна Македонија во ЕУ.

Република Северна Македонија ќе преземе мерки за да обезбеди ефективен пристап до еднакви права, заштита од дискриминација и заштита на културата и идентитетот на бугарската заедница во Република Северна Македонија:

- Постигнување одржливи резултати во спречувањето и одговорот против манифестациите на говор на омраза кон Бугарија и Бугарите во Република Северна Македонија во медиумскиот простор, вкл. во онлајн и социјалните медиуми, во Република Северна Македонија.

- Постигнување одржливи резултати во спречувањето, истрагата и гонењето на престапите од омраза, актите на говор на омраза и дискриминација на Бугарите во Република Северна Македонија.

- Преземање ефективни мерки за подигање на свеста за институционалните механизми за човекови права и зголемување на довербата на Бугарите во Република Северна Македонија во овие механизми и национални институции.

- Постигнување одржливи резултати за да се обезбеди слободно остварување на правата на Бугарите во Република Северна Македонија за слободно изразување, зачувување и развивање на идентитетот и специфичните карактеристики на нивната заедница, како и слободно користење на симболите на нивната заедница.

Потпишан ….. во два оригинални примероци, секој на официјалните јазици на земјите – бугарски, според Уставот на Република Бугарија и македонски, според Уставот на Република Северна Македонија, двата текста со еднаква сила. 

Извор: DW.COM

Популарно